Czynniki wpływające na zużycie liny wspinaczkowej

zużycie liny wspinaczkowej

Spotykając w swoim życiu ludzi zupełnie niezwiązanych ze wspinaniem, mogę z całą pewnością stwierdzić, że lina jest najbardziej rozpoznawalnym atrybutem wspinaczy. Zazwyczaj wraz z uprzężą i ekspresami stanowi ona pierwszy zakup osoby rozpoczynającej przygodę ze wspinaniem. Ponadto, pomijając czynniki ludzkie, lina jest prawdopodobnie elementem sprzętu wspinaczkowego, który w największym stopniu wpływa na bezpieczeństwo podczas wspinaczki. Należy zatem zwrócić szczególną uwagę na uszkodzenia oraz ślady zużycia się liny.

Czynniki wpływające na przyśpieszone zużycie liny wspinaczkowej

Nieodpowiednie dbanie o sprzęt wspinaczkowy

­Rzadko kiedy pod skałami mamy do czynienia z płaskim terenem pokrytym zieloną, krótko przystrzyżoną trawką. Zazwyczaj podczas wspinania w naturalnym środowisku znajdujemy kamienie, żwir bądź piasek, który brudzi nasz sprzęt. Zachowanie czystości jest niezwykle istotnym czynnikiem, który znacząco wpływa na zużycie i trwałość liny, a także pozostałego sprzętu wspinaczkowego. Brak płachty lub plecaka znacząco utrudnia prawidłowe dbanie o linę. Piasek i drobinki żwiru dostają się do oplotu liny, systematycznie niszcząc go,  jak i powodując większe wycieranie się ekspresów i przyrządów asekuracyjnych. Zakupowi liny powinien zatem towarzyszyć zakup plecaka lub torby wyposażonej w płachtę, która pozwoli położyć na niej linę i sprzęt i w ten sposób ograniczy niekorzystne czynniki zewnętrzne. Torba na linę taka jak DMM Classic Rope Bag lub DMM Flight nie tylko pozwoli nam łatwo i bezpiecznie transportować sprzęt, ale także wpłynie na jego trwałość.

Kontakt z chemikaliami

Chemikalia oraz wszelkie detergenty, a w szczególności kwasy, mają niezwykle destrukcyjny wpływ na liny oraz inny sprzęt, np. ekspresy, taśmy. Do kontaktu z chemikaliami dochodzi zazwyczaj podczas transportu sprzętu wspinaczkowego w samochodzie, samolocie lub podczas przechowywania w miejscach do tego nieprzystosowanych. Kontakt liny z benzyną, kwasem lub olejem może mieć niekorzystny wpływ. Niestety uszkodzenia są zazwyczaj niewidoczne, ponieważ dotyczą one rdzenia liny, a nie oplotu. W związku z tym wykrycie uszkodzenia jest niezwykle trudne. Najlepszym rozwiązaniem jest zatem profilaktyka i kontrolowanie sposobu transportu oraz  przechowywania liny.  Oczywiście w tym przypadku świetnie sprawdzają się wspomniane wcześniej plecaki lub torby przeznaczone do transportu sprzętu wspinaczkowego.

Promienie UV

Podczas standardowego użytkowania liny wspinaczkowej wpływ promieniowania UV na wytrzymałość i zużycie jest minimalny. O negatywnym wpływie promieni UV warto jednak pamiętać, używając lin poręczowych, stałych ekspresów na trudnych drogach wspinaczkowych oraz lin służących do wspinania na wędkę na ścianach wspinaczkowych. Promieniowanie UV wpływa przede wszystkim na przyśpieszenie procesu starzenia się oplotu liny. Na poniższym zdjęciu zauważyć można dwie żyły liny połówkowej. Jedna żyła przechowywana była bezpiecznie w warunkach domowych. Druga natomiast przez ok. 8 miesięcy znajdowała się w terenie na wysokości ok 1100m. Patrząc na zdjęcia nietrudno odgadnąć, która z tych lin poddana była działaniu promieni słonecznych. Przeprowadzony test podczas „Technical day” w Lyon Equipment wykazał, że lina przechowywana w domu zerwała się przy obciążaniu 8,6kn, podczas gdy lina poddana długotrwale promieniom słonecznym przy 8kn. Podczas testu zaobserwowano jednak coś więcej niż tylko zmniejszoną wytrzymałość liny. Oplot liny wykorzystywanej w terenie stracił swoje właściwości absorbcji siły, wyblakł, stał się sztywniejszy i bardziej kruchy.

Wpływ promieni UV na linę wspinaczkową (fot. Alan Halewood )
Zużycie liny wspinaczkowej ze względu na wpływ promieni UV (fot. Alan Halewood )

Tarcie i wpływ temperatury

W wyjątkowych sytuacjach takich jak wpięcie dwóch lin pojedynczych do jednego ekspresa lub krzyżowanie się żył podczas wspinaczki, dochodzi do tarcia, co prowadzić może do nagłego wzrostu temperatury i  uszkodzenia oplotu liny. Dochodzi do tego w szczególności w momencie odpadnięcia lub szybkiego zjazdu wspinacza. Przy gęstej siatce dróg na skałach często dochodzi do sytuacji krzyżowania się dróg wspinaczkowych lub potrzeby korzystania ze wspólnych ringów. Oczywiście sprzęt wspinaczkowy powinno się trzymać także z dala od nienaturalnych źródeł ciepła takich jak piec, ognisko lub rozgrzany kaloryfer.

Zużycie sprzętu wspinaczkowego, w szczególności ekspresów

Ekspresy służą do łączenia punktu asekuracyjnego z liną. Punkty asekuracyjne w stosunku do liny, która jedynie wyciera powierzchnię karabinków, mogą poważnie uszkodzić wewnętrzną powierzchnie stosunkowo miękkiego i lekkiego stopu służącego do produkcji karabinków. Przede wszystkim mowa tutaj o starych hakach oraz plakietkach, które pozostawiają zadziory i ślady nacięć na powierzchni karabinka. Te niepozorne na pierwszy rzut oka uszkodzenia mogą wytworzyć ogromne szkody w oplocie naszych lin wspinaczkowych.

Zadziory i ślady nacięć karabinka mającego kontakt z plakietkami i ringami (fot. weld.pl)
Zadziory i ślady nacięć karabinka mającego kontakt z plakietkami i ringami (fot. weld.pl)

Wizualizacja wpływu ekspresów na nadmierne zużycie liny wspinaczkowej

Poniższy film przygotowany przez markę DMM, pokazuje, jakie uszkodzenia może wywołać odpadnięcie z liną wpiętą do karabinka, który kilka razy został wpięty do stalowego elementu takiego jak ring lub spit. Test wykonany został na wieży zrzutowej, symulującej niekontrolowane odpadnięcie wspinacza w trudnym terenie. Już po kilku odpadnięciach oplot nowej liny został bardzo poważnie uszkodzony, a następnie całkowicie rozerwany. Przytoczony test wykazał, jak poważne mogą być uszkodzenia liny wynikające z kilkukrotnie nieprawidłowo wpiętych ekspresów.

Test ten miał przede wszystkim zwrócić uwagę na to, jak ważne jest używanie zawsze tego samego karabinka w ekspresie do wpinania liny. O budowie ekspresów pisałem w artykule poświęconym wpinaniu liny do ekspresów oraz ich zachowaniu w punktach asekuracyjnych. W ekspresach z pełnym zamkiem takich jak DMM Alpha Sport, DMM Shadow lub DMM Aero zazwyczaj wpinamy się do ekspresów z giętym zamkiem, natomiast w ekspresach drucianych takich jak DMM Phantom, DMM Chimera lub DMM Thor prawidłowy karabinek rozpoznamy zazwyczaj po kolorze anodyzacji. Podobne uszkodzenia dotyczą także zwykłych HMSów lub karabinków sprzętowych, w związku z tym niezbędne jest zatem segregowanie swojego sprzętu oraz dedykowanie go do określonych celów.

Wytarta powierzchnia karabinka mającego kontakt z liną (fot. weld.pl)
Wytarta powierzchnia karabinka mającego kontakt z liną (fot. weld.pl)

Przyrząd asekuracyjny też może uszkodzić linę

Uszkodzenia liny powstają także ze względu na nadmierne zużycie przyrządu asekuracyjnego. Podczas pracy liny w przyrządzie, proces tarcia mocno zużywa obudowę, powodując powstawanie ostrej krawędzi, która niszcząco działa na linę.Podczas wspinania się na nieznanym dla nas sprzęcie, np. ekspresach znajomego lub stałych ekspresach powieszonych na ścianie, należy zwrócić szczególną uwagę na zużycie ekspresów oraz ich prawidłowe wpinanie.

Wyraźnie wytarta jedna strona przyrządu Petzl Reverso, która spowodowała powstanie ostrej krawędzi rozcinającej oplot liny (fot. weld.pl)
Wyraźnie wytarta jedna strona starszej generacji przyrządu Petzl Reverso, która spowodowała powstanie ostrej krawędzi rozcinającej oplot liny (fot. weld.pl)

Jak prawidłowo dbać o linę wspinaczkową?

Prawidłowe przechowywanie i transport liny

Liny a także sprzęt wspinaczkowy powinno się przechowywać w plecaku lub torbie posiadającej płachtę na linę. Transport oraz przechowywanie powinno się odbywać z dala od chemikaliów, źródeł ciepła oraz promieni UV. Pamiętajmy o tym, ponieważ wypadki taki jak TEN się zdarzają!

Pranie liny wspinaczkowej

Linę powinno się trzymać sklarowaną, od czasu do czasu przecierając wilgotną szmatką, aby usunąć brud osiadły na jej oplocie. W wypadku mocnego zabrudzenia linę możemy wyprać. Pranie najlepiej wykonać ręcznie w letniej wodzie (30 °C), unikając detergentów, a następnie pozostawić ją możliwie jak najbardziej rozłożoną do wyschnięcia w cieniu z dala od źródeł ciepła. Piorąc linę, możemy zastosować płyn Nikwax Rope Proof, który zaimpregnuje, a zarazem wzmocni oplot naszej liny.

Obcinanie końcówek liny

Nawet zadbana i używana zgodnie z przeznaczeniem lina będzie się stopniowo zużywać. Proces ten zaobserwujemy jako zmechacenie się oplotu ok 1-3m od końca liny. Zmechacenie będzie się powiększać, a następnie zaobserwujemy powolną destrukcję oplotu, spod którego zacznie wychodzić rdzeń liny wspinaczkowej. Zanim jednak rdzeń liny będzie nas kłuł w oczy, powinniśmy wziąć taśmę izolacyjną, okleić linę dookoła poniżej miejsca największego zmechacenia, a następnie za pomocą ostrego narzędzia uciąć końcówkę liny, pamiętając o przypaleniu jej końca. Obcinanie końcówek pozwala nam dalej cieszyć się wspinaniem na naszej ukochanej, od teraz już kilka metrów krótszej linie.

Takie końcówki należy już obciąć (fot. weld.pl)
Zużycie liny wspinaczkowej spowodowane standartową eksploatacją. Takie końcówki należy już obciąć (fot. weld.pl)

 

źródło: dmmclimbing.com

2 thoughts on “Czynniki wpływające na zużycie liny wspinaczkowej

Komentarze są wyłączone.