Narciarstwo śladowe/backcountry. Z czym to się je.

narty śladowe

Narciarstwo Backcountry to forma aktywności narciarskiej, która jest usytuowana pomiędzy narciarstwem biegowym a skitouringiem. W Polsce ten typ zimowej aktywności jest również nazywany narciarstwem śladowym. Wielu turystów przemierzających górskie szlaki zimą często dochodzi do wniosku, że potrzebuje jakiejś formy „wspomagania”. Pozostaje wtedy zaopatrzyć się w rakiety śnieżne lub w zestaw sprzętu skitourowego albo…  Jednym z doskonałych rozwiązań są narty śladowe. Są idealne dla osób rozpoczynających przygodę z narciarstwem, stosunkowo niedrogie i zapewniają sporą uniwersalność. Wydatek na sprzęt BC mieści się w ¼ ceny sprzętu skitourowego i równa się cenie wysokiej klasy rakiet śnieżnych, możliwości jego wykorzystania są zaś bardzo szerokie.

Do jakiej aktywności sprawdzają się narty śladowe.

Narty śladowe idealnie sprawdzą się we wszystkich polskich górach za wyjątkiem wyższych partii Tatr. Narty Backcountry, podobnie jak narty biegowe, pozwalają na szybkie przemieszczanie się w terenie, nie wymagając do tego przygotowanej trasy. Ich obsługa jest bardzo prosta, wiązania i buty nie posiadają żadnych elementów, które musiałyby być po zakończeniu podchodzenia  przełączane w tryb jazdy i odwrotnie. Buty w tego typu sprzęcie są niesamowicie wygodne, więc po zdjęciu nart można w nich normalnie chodzić, jak w butach trekkingowych. Sprzęt BC radzi sobie doskonale szczególnie w świeżym śniegu, kiedy bez specjalistycznego wyposażenia piechur zapada się po pas, a dystans kilkuset metrów może pokonywać nawet kilka godzin. Brodzenie w śniegu  wiąże się z dużym wydatkiem energetycznym i zagrożeniem związanym z niemożnością dotarcia bezpiecznie do celu w warunkach zimowych. Czasy uzyskiwane na sprzęcie BC mogą być dość podobne do tych, uzyskiwanych latem, a w zjeździe mogą być nawet znacznie lepsze, czego na pewno nie zapewnią nam rakiety śnieżne. W stosunku zaś do sprzętu skitorowego w łatwym terenie górskim zyskujemy dużo większą swobodę, wręcz lekkość przemieszczania przy mniejszym wydatku energetycznym. Narty BC będą również idealne do przemieszczania się po nizinach, po rzadko uczęszczanych, nieprzygotowanych ścieżkach, w lasach, na rozjeżdżonych przez drwali duktach, podczas przejść  typowo poza szlakiem.

narty śladoweNarty śladowe w Beskidach (fot. Bogdan Frączek)

Co to są właściwie narty śladowe.

Narty śladowe bądź BC są wyposażone w specjalną prasowaną, bądź nacinaną łuskę, która chroni je przed obsuwaniem się do tyłu podczas podchodzenia. Łuska ta jest umieszczona pod stopą, czyli w tzw. strefie odbicia. Narty są swego typu hybrydą pomiędzy sprzętem biegowym i skitourowym. Z biegówek jest zaczerpnięta ogólna filozofia lekkiej narty z łuską, a także jej wygięcie, które zapewnia lepsze odbicie podczas podchodzenia, wygięcie to zwane jest komorą odbiciową. Z nart skitourowych zaś pożyczono stalowe krawędziowanie i talię, zapewniająca większą kontrolę podczas zjazdu. Wiązanie jest w zasadzie rozwinięciem wiązania biegowego. Jest tylko o wiele bardziej wytrzymałe na uszkodzenia mechaniczne, powiększone i wzmocnione. Wiązania BC mają wolną piętę, podchodzenie w nich jest podobne jak w sprzęcie biegowym, a na płaskim terenie możliwe jest nawet podbieganie, podobne do tego, jakie obserwujemy w sprzęcie biegowym. Zjazd jest możliwy dzięki zastosowanym krawędziom i umiarkowanemu taliowaniu. W segmencie BC nie stosuje się twardych plastikowych butów. Klasyczne skórzaki wyposażone w podobną do butów trekkingowych podeszwę są bardzo wygodne i pozwalają na przemieszczenie się bez nart. Buty te są dość mocno zbliżone do modeli znanych z narciarstwa biegowego. Różni je tylko większe ocieplenie, trekkingowy sznyt podeszwy i szersza oraz grubsza belka, która zapinana jest w wiązaniu. Najwyższe modele posiadają dodatkowo specjalny usztywniacz zwiększający kontrolę podczas zjazdów. Ważnym elementem przydatnym podczas działalności górskiej są lekkie foki narciarskie, które będą przydatne na bardzo twardym lub puszystym śniegu, a szczególnie na stromych podejściach, wtedy, kiedy łuska zaczyna się uślizgiwać. Kije najlepiej jest stosować w wersji teleskopowej,  dwuczęściowe, tak, żeby swobodnie skracać je do zjazdów i wydłużać w prostym terenie podczas podchodzenia. Aby uzyskać dobre odbicie, regulujemy ich długość prawie pod szyję, swobodny zjazd wymaga ustawienia w okolicach bioder.

Łuska narty śladowej Sporten Ranger

Łuska narty śladowej Sporten Ranger (fot. weld.pl)

but śladowy Salomon X-ADV 6

But śladowy Salomon X-ADV 6 (fot. weld.pl)

Jak to działa?

W przeciwieństwie do nart skitourowych i zjazdowych nauka przemieszczania się na sprzęcie BC jest bardzo prosta. Owszem, działa tu również zasadza „od zera do Bode Millera”,  ale czas przeznaczony na naukę jest o wiele krótszy. Możliwa kontuzyjność  jest też bardzo ograniczona. Miękkie buty i wolna pięta nie grożą zerwaniem wiązadeł i szeroko pojętym powyginaniem kopyt. Uzyskiwane prędkości w zjeździe nie są mordercze, dzięki czemu ewentualne pocałowanie świerka nie kończy się wizytą u chirurga twarzowego. Nauka zaczyna się zwykle od prób przemieszczania się do przodu i podchodzenia, potem dochodzą trudniejsze zjazdy, w razie problemów można zdejmować narty i znosić je na najbardziej stromych odcinkach. Sprzęt BC wymusza zdolność oceny  terenu i wyboru  najlepszych możliwości podejścia i zjazdu. Błędne decyzje mogą kosztować długotrwałe wydostawanie się z młodnika lub walkę o przetrwanie podczas karkołomnych zjazdów. Z biegiem czasu dochodzimy do wprawy umożliwiającej swobodne przemieszczanie się w terenie beskidzkim oraz bezpieczne zjazdy w terenie umiarkowanie trudnym. Jeżeli chcemy pewnie przemieszczać się na najbardziej stromych partiach Beskidów, to inwestujemy w bardzo mocno taliowane narty z pełnymi krawędziami oraz w buty wyposażone w specjalne usztywniacze. Potem to już tylko kwestia wprawy.

Zalety zestawów śladowych.

Zyskujemy możliwość bezpiecznego i szybkiego przemieszczania się w górach, zwłaszcza po mocnym opadzie, kiedy warunki są bardzo trudne. Możliwość ewakuacji w sytuacji awaryjnej dokonujemy jej poprzez szybki zjazd do najbliższej miejscowości. Kiedy zima na nizinach nie zawiedzie, narty BC można potraktować jak narty biegowe. Jeżeli nie mamy napięcia na wyniki sportowe, to jest to idealny środek treningowy. Może się też tak wydarzyć, że nizinna turystyka na nartach śladowych może stać się idealnym rozwiązaniem na te dni, kiedy nie mamy możliwości wyjazdu w góry lub kiedy pogoda i warunki stanowczo nam taki wyjazd wybijają z głowy. Rozpoczynając  przygodę z nartami śladowymi, zyskujemy również bardzo dobre obycie z podstawowym sprzętem narciarskim. Backcountry to świetna wprawka przed ewentualnym przejściem na narty skitourowe i zjazdowe, uzyskane umiejętności pozwolą na szybszą naukę jazdy na „mocniejszym” sprzęcie.

Biorąc pod uwagę powyższe zalety nart śladowych, w naszym kraju gdzie bardzo mało jest przygotowanych tras pod narciarstwo biegowe, narty śladowe mają dużo większy sens i dają realną możliwość aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu.

Jaki zestaw śladowy wybrać na początek.

Najlepiej jest zacząć od prostych, nie za szerokich nart, które będą pracować na łatwych szlakach i górskich stokówkach. Świetnym i stosunkowo tanim wyborem jest narta Alpina Discovery 80 , Sporten Ranger lub Fischer Spider 62 . Potem można zastanowić się nad szerokimi mocno taliowanymi nartami, które zostały wyposażone na sporej długości w prasowaną łuskę Alpina Discovery 102. Takie narty zapewnią nam dużą wyporność podczas pochodzenia i kontrolę zjazdu, będą zaś praktycznie nieprzydatne na nizinach. Wspólnym mianownikiem sprzętu BC podczas zakupów będą buty i wiązania. Usztywniacz nie będzie nam przeszkadzał w prostym terenie,  więc dobrze jest wybrać takie buty, które będą sprawdzać się w zestawie z mocno taliowanymi nartami. Reasumując, wzmocnione buty mogą obsłużyć kilka rodzajów nart, dlatego moim zdaniem najlepiej jest wybrać buta typu Salomon X Adv 6 lub Alpina Outlander. To narty najbardziej determinują jakość przemieszczania się w terenie. Docelowo świetnie jest mieć dwa zestawy, jeden z prostymi nartami, na niewymagający teren i niziny, drugi na górskie wyrypy w trudnym terenie. Porywając się na górskie wycieczki, obowiązkowo należy zaopatrzyć się w foki narciarskie. W wypadku jakichkolwiek pytań można śmiało pisać na sklep@weld.pl .

Bogdan Frączek

narty śladowe
Wycieczka śladowa w Beskidach (fot. Bogdan Frączek)